Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń buıryǵy  №4-1-147 

2015 jylǵy 27 aqpan, Astana qalasy Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryn bekitý týraly «Agroónerkásiptik keshendi jáne aýyldyq aýmaqtardy damytýdy memlekettik retteý týraly» 2005 jylǵy 8 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 6-baby 1-tarmaǵynyń 21) tarmaqshasyna sáıkes buıyramyn: 1. Qosa berilip otyrǵan Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalary bekitilsin. 2. Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi О́simdik sharýashylyǵy ónimderin óndirý men qaıta óńdeý jáne fıtosanıtarııalyq qaýipsizdik departamenti zańnamada belgilengen tártippen: 1) osy buıryqtyń Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelýin; 2) osy buıryq Qazaqstan Respýblıkasy Ádilet mınıstrliginde memlekettik tirkelgennen keıin kúntizbelik on kún ishinde onyń kóshirmesin merzimdi baspa basylymdarynda jáne «Ádilet» aqparattyq-quqyqtyq júıesinde resmı jarııalańýǵa jiberýdi; 3) osy buıryqty Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń ınternet-resýrsynda ornalastyrylýyn qamtamasyz etsin. 3. Osy buıryq alǵashqy resmı jarııalanǵan kúninen keıin kúntizbelik on kún ótken soń qoldanysqa engiziledi. Mınıstrdiń mindetin atqarýshy S.OMAROV «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Qarjy mınıstri __________ B.Sultanov 8 naýryz 2015 jyl «KELISILDI» Qazaqstan Respýblıkasynyń Ulttyq ekonomıka mınıstri __________ E.Dosaev 10 naýryz 2015 jyl Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy Mınıstriniń mindetin atqarýshysynyń 2015 jylǵy 27 aqpandaǵy №4-1/147 buıryǵymen bekitilgen Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalary 1. Jalpy erejeler 1. Osy Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalary (budan ári – Qaǵıdalar) «Agroónerkásiptik keshendi jáne aýyldyq aýmaqtardy damytýdy memlekettik retteý týraly» 2005 jylǵy 8 shildedegi Qazaqstan Respýblıkasy Zańynyń 6-baby 1-tarmaǵynyń 21) tarmaqshasyna sáıkes ázirlendi jáne Qazaqstan Respýblıkasynyń Úkimeti aıqyndaǵan aýyl sharýashylyǵy óndirisine agrohımııalyq qyzmet kórsetý salasyndaǵy memlekettik mekemeniń (budan ári – memlekettik mekeme) egistik topyraǵyn agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý tártibin aıqyndaıdy. 2. Osy Qaǵıdalarda mynadaı termınder paıdalanylady: 1) agrohımııalyq zerttep-qaraý – topyraqtaǵy ósimdikterdi mıneraldyq qorektendirý elementteri, qarashirik, tuz rejıminiń rN, mıkroelementter quramyn aıqyndaý; 2) agrohımııalyq kartogramma – topyraqtyń ósimdikter úshin sińimdi qorektik elementter – qarashirikpen, mıkro- jáne makroelementtermen qamtamasyz etilýi dárejesin túrli-tústi kóriniste kórsetetin karta; 3) agrohımııalyq zerttep-qaraýdyń kezeńdiligi – agrohımııalyq zerttep-qaraý arasyndaǵy ýaqytsha kezeń; 4) áser etýshi zat – qorektik elementtiń ataýy jáne onyń agrohımıkattaǵy paıyzben kórsetilgen quramy; 5) birikken synama (úlgi) – elementarlyq ýchaske sheginde iriktep alynǵan jeke (naqtylanǵan) synamalardyń qospasy; 6) geoaqparattyq júıe – sandyq kartografııalyq jáne mátindik aqparatty paıdalana otyryp, derekterdi jınaýǵa, óńdeýge, taldaýǵa, úlgileýge jáne kórsetýge, sondaı-aq aqparattyq jáne eseptik mindetterdi sheshýge arnalǵan avtomattandyrylǵan júıe; 7) egistik – júıeli túrde óńdeletin jáne kóp jyldyq shópterdiń egistigin qosa alǵanda, aýyl sharýashylyǵy daqyldarynyń egistigine paıdalanylatyn jer ýchaskeleri, sondaı-aq súri jer. Aldyn ala egiletin daqyldardyń egistigi ornalasqan (úsh jyldan aspaıtyn ýaqyt ishińde), túbegeıli jaqsartý maqsatynda jyrtylǵan shabyndyqtar men jaıylymdardyń jer ýchaskeleri, sondaı-aq baqtardyń egiske paıdalanylatyn qatar aralyǵy egistikke jatpaıdy; 8) jer ýchaskesi – tuıyq shekaralarda bólingen, 2007 jylǵy 6 shildedegi Jer kodeksimen belgilengen tártippen jer qatynastary sýbektilerine bekitilip berilgen jer bóligi; 9) jerdi paıdalaný jospary – jerdi paıdalanýdyń keńistiktegi jaǵdaıy men mólsheri týraly kórneki túsinik beretin, jerlerdiń quramy men alqaby týraly aqparatty qamtıtyn jerdi paıdalanýǵa arnalǵan kartografııalyq qujat; 10) jıyntyq taldaý vedomosti – topyraqtaǵy makro- jáne mıkroelementter quramyna júrgizilgen hımııalyq taldaýlar nátıjelerinen turatyn agrohımııalyq kórsetkishterdiń eseptik qujaty; 11) jumys ýchaskesi – relefter (sýaıryq, betkeı, betkeıdiń tómendeýi, jaıylma alqap) boıynsha belgili bir oryn alatyn jáne jerge ornalastyrý jumystaryn júrgizý kezinde sharýashylyq ishilik jerge ornalastyrý josparynda bólinetin, egistikterdiń jeke óńdeletin alanynyń bóligi; 12) jyrtylatyn qabat – topyraqtyń udaıy mehanıkalyq óńdeýge ushyraıtyn qabaty; 13) qarashirik – ósimdikter men janýarlar qaldyqtarynyń bıohımııalyq ózgerýi nátıjesinde paıda bolatyn, topyraqtyń organıkalyq, ádette qara tústi bóligi; 14) qoıtastaný – topyraqta qoıtastardyń (tastardyń) bolýy; 15) mıkroelementter – topyraqta, ósimdikterde jáne tiri organızmderde mardymsyz mólsherde bolatyn hımııalyq elementter; 16) ózen alqaby – ózen alabynyń uzaq ýaqyt boıy sý astynda qalatyn bóligi; 17) pasporttyq vedomost – árbir tanaptyń egjeı-tegjeıli topyraqtyń-agrohımııalyq jáne agronomııalyq sıpattamasyn qamtıtyn qujat; 18) sýarmaly jerler – aýyl sharýashylyǵy daqyldary sýarmaly jaǵdaıda ósiriletin jerler; 19) tálimi jerler – aýyl sharýashylyǵy daqyldary sýarylmaı ósiriletin jerler; 20) topyraq – sýdyń, aýanyń jáne organızmderdiń birlesken áserinen lıtosferanyń joǵary qabattarynyń ózgerýi nátıjesinde týyndaıtyn, genetıkalyq baılanysty qabattardan turatyn (topyraq pishinin quraıdy), tiri jáne tiri emes tabıǵatqa tán birqatar qasıetteri bar erekshe tabıǵı qurylym; 21) topyraq kesheni – úzbeı qaıtalanyp, birin-biri birneshe metrden keıin almastyryp otyratyn, ártúrli topyraqtyń kezektesetin usaq ýchaskelerinen turatyn teńbil topyraq jamylǵysy; 22) topyraq qunarlylyǵy – topyraqtyń ósimdikterdi sińimdi qorektik zattarmen, ylǵalmen qamtamasyz etý jáne ónim berý qabileti; 23) topyraq synamasy – zerthanalyq zertteý úshin iriktep alynǵan topyraq materıalynyń synamasy; 24) topyraqtyń sortandanýy – topyraqta tuzdar shoǵyrynyń artýy, ol nátıjesinde ósimdikterdiń ósýin múmkin emes etedi; 25) topyraqtyń erozııaǵa ushyraýy – topyraqtyń joǵary qabatynyń buzylýy, shaıylýy jáne jelmen ushýy; 26) chek – kúrish ósirýge arnalǵan tanap ýchaskesi; 27) elementarlyq ýchaske – bir birikken synamamen sıpattalatyn egistiginiń alańy. 2. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý tártibi 3. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý egistik topyraǵynyń qunarlylyǵy kórsetkishterin aıqyndaý úshin júrgiziledi. 4. Topyraq qunarlylyǵy kórsetkishterine: 1) qarashirik; 4) jeńil ydyraıtyn, siltili ydyraıtyn jáne nıtratty azot; 2) jyljymaly fosfor; 5) tuz rejıminiń rN; 3) aýyspaly kalıı; 6) mıkroelementterdiń (marganes, myrysh, mys, kobalt, molıbden, kúkirt, bor, nıkel, temir, hrom) jyljymaly qospalary; 7) sý syǵyndysynyń katıondyq-anıondyq quramynyń bolýy jatady. 5. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý kezinde Qazaqstan Respýblıkasynyń aýmaǵy kúrdelilik dárejesine qaraı mynadaı sanattarǵa bólinedi: birinshi sanat: zerttep-qaralatyn alqapta on paıyzdan aspaıtyn topyraq kesheni bolǵan kezde relefi jazyq, álsiz bólshektelgen jáne birkelki topyraq jamylǵysy bar dalalyq jáne shóleıttik aımaq aýdandary; ekinshi sanat: 1) zerttep-qaralatyn alqapta on paıyzdan aspaıtyn topyraq kesheni bolǵan kezde relefi jaı kólbeý betkeıli, keń saıaralyq keńistikterge bólshektelgen birkelki topyraq jamylǵysy bar ormandy dalalyq, dalalyq jáne shóleıttik aımaq aýdandary; 2) topyraq keshenderi nemese topyraǵy erozııaǵa ushyraǵan alqaptar onnan jıyrma paıyzǵa deıingi birinshi sanatty aýdandar; úshinshi sanat: 1) relefi jaı oıly-qyrly, quldılylyǵy jáne uzyndylyǵy ár túrli betkeıli keń saıaralyq aýmaqtarǵa bólshektelgen birkelki emes topyraq jamylǵysy bar ormandy dalalyq jáne dalalyq aımaq aýdandary; 2) topyraq keshenderi nemese topyraǵy erozııaǵa ushyraǵan alqaptar jıyrmadan qyryq paıyzǵa deıingi birinshi sanatty aýdandar jáne topyraq keshenderi nemese topyraǵy erozııaǵa ushyraǵan alqaptar onnan jıyrma paıyzǵa deıingi ekinshi sanatty aýdandar; 3) ár túrli dárejede qoıtastalǵan topyraq; 4) qaıtalama sortańdalý belgileri joq jaqsy kúıdegi sýarmaly jerler; 5) qaıtalama nemese qaldyqty batpaqtaný belgileri joq jaqsy kúıdegi qurǵatylǵan jerler; tórtinshi sanat: 1) relefi bólshektelgen, túrli topyraqquraýysh jynysty jáne topyraǵynyń jıyrma-qyryq paıyzy erozııaǵa ushyraǵan ormandy dalalyq aımaq aýdandary; 2) topyraǵy kúshti keshendelgen jáne erozııaǵa ushyraǵan, aýdandar aýmaǵynyń qyryq-alpys paıyzyn quraıtyn dalalyq, shóleıt jáne shóldi aýmaqtar; 3) on bes paıyzǵa deıingi alqaptaǵy topyraǵy qaıtalama sortańdalǵan sýarmaly jerler; 4) on bes paıyzǵa deıingi alqabynyń qaıtalama nemese qaldyqty batpaqtaný belgileri bar qurǵatylǵan jerler; 5) jıyrma paıyzǵa deıin sortańdalǵan jáne butalanǵan alqaptary bar ózen alqaptary, saǵalary jáne atyraýlarynyń topyraǵy; 6) bólshektelgen aýmaqtar. besinshi sanat: 1) topyraqtyń keshendelýi men erozııaǵa ushyraýy alpys paıyzdan astam damyǵan dalalyq, shóleıt jáne shóldi aýmaqtar; 2) taýlar jáne ormandy taý etekteri; 3) kúrdeli birkelki emes topyraq jamylǵysy bar alqaptar, saǵalar jáne atyraýlar (topyraqtyń mehanıkalyq quramy túrli, sortańdanǵan, alqabynyń jıyrma paıyzdan astamy batpaqtanǵan nemese sortańdanǵan); 4) on bes paıyzdan astam alqapta qaıtalama sortańdaný belgileri bar sýarmaly jerler; 5) on bes paıyzdan astam alqapta qaıtalama nemese qaldyqty batpaqtaný belgileri bar qurǵatylǵan jerler. 6. Jyrtylatyn qabattaǵy qarashiriktiń, jyljymaly fosfordyń, aýyspaly kalııdiń, jeńil ydyraıtyn, siltili ydyraıtyn jáne nıtratty azottyń, tuz rejıminiń rN, mıkroelementterdiń (marganes, myrysh, mys, kobalt, molıbden, kúkirt, bor, nıkel, temir, hrom) jyljymaly qospalarynyń ortasha ólshemdik quramy kórsetkishteri mynadaı kezendilikpen júrgiziletin topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjeleri boıynsha aıqyndalady: tálimi jerler úshin – jeti jyl; sýarmaly jerler úshin – bes jyl; hımııalyq melıoranttar qoldanatyn sharýashylyqtar úshin – bes jyl; memlekettik sorttyq ýchaskeler, tájirıbıelik sharýashylyqtar úshin – úsh jyl. Jer ýchaskeleriniń menshik ıeleriniń jáne (nemese) jer paıdalanýshylardyń ótinimderi boıynsha qaıtalama zerttep-qaraýlar arasyndaǵy merzimdi qysqartýǵa jol beriledi. 7. Memlekettik mekeme jyl saıynǵy zerttep-qaraý júrgizýdiń jumys josparlaryn jasaıdy jáne oblystardyń aýyl sharýashylyǵy basqarmasymen kelisedi, olarda: 1) zerttep-qaraýǵa jatatyn egistik alańdarynyń kólemderi; 2) oblys aýdandary boıynsha jumys júrgizýdiń kezektiligi; 3) osy Qaǵıdalardyń 6-tarmaǵynda kórsetilgen topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý kezeńdiligi kózdeledi. Oblys aýdanynyń, aýyldyq okrýgtiń topyraǵyn agrohımııalyq zerttep-qaraý bir dalalyq maýsym ishinde júrgiziledi. Memlekettik mekeme topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy bıýdjet qarajaty esebinen, sondaı-aq jer ýchaskesiniń menshik ıesiniń jáne (nemese) jer paıdalanýshynyń ótinimi boıynsha – aqyly negizde júrgizedi. 8. Bıýdjet qarajaty esebinen topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizer aldynda memlekettik mekeme jer ýchaskeleriniń menshik ıelerine jáne (nemese) jer paıdalanýshylarǵa osy Qaǵıdalarǵa 1-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý týraly habarlama beredi. 9. Jer ýchaskeleriniń kontýrlary salynǵan aýmaqtyń jerin paıdalaný jospary topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizýdiń kartografııalyq negizi bolyp tabylady. 10. Topyraqty zerttep-qaraýdy júrgizýdi bastar aldynda memlekettik mekemeniń qyzmetkeri jer ýchaskesiniń menshik ıesimen jáne (nemese) jer paıdalanýshymen birge egistikti baıqap qaraıdy, topyraqtyń tıpi men túrin aıqyndaıdy, kózben qarap naqtylaıdy jáne jer paıdalaný josparyna jaǵdaıdaǵy (jańa joldar, tanaptar shekaralary, otyrǵyzylǵan aǵashtar) ózgerister engizedi, jumys ýchaskeleriniń shemasy men olardy nómirleýdi kelisedi, jol boıyndaǵy jáne fermalar mańyndaǵy erekshe zerttep-qaraý aımaqtaryn, sý qorǵaý aımaqtaryn bóledi, sońǵy úsh jyl ishindegi aýyl sharýashylyǵy daqyldary egisteriniń ornalasýyn, olardyń jaǵdaıyn, lastaný, fıtoýlylyq biliný deńgeıin naqtylaıdy, tyńaıtqyshtardyń joǵary mólsherimen júıeli túrde tyńaıtylatyn tanaptar men óndiristik ýchaskelerdi bóledi, tanaptardyń erozııalanǵanyn, butalanǵanyn jáne qoıtastalǵanyn belgileıdi, sýarmaly jer betindegi tuzdyń shógindisin belgileıdi. 11. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý kezinde aıqyndalatyn barlyq kórsetkishter boıynsha osy Qaǵıdalarǵa 2-qosymshaǵa sáıkes agrohımııalyq kartogrammalar jasalady. Agrohımııalyq kartogrammalardy ázirleý geoaqparattyq júıe kómegimen júrgiziledi. Dalalyq zerttep-qaraýlardyń grafıkalyq nátıjeleri dalalyq jumys danalarynan sıfrlyq kartalyq negizge aýystyrylady jáne topyraqty agrohımııalyq taldaý nátıjelerimen baılanystyrylady. Aýdandyq agrohımııalyq kartogrammalarda kartografııalaýdyń eń tómengi birligine tanap, oblystyq kartogrammalarda – sharýashylyq qabyldanady. 12. Birikken topyraq synamalaryn irikteý bylaısha júrgiziledi: 1) sýarylmaıtyn eginshilik tanaptarynda mıneraldyq tyńaıtqyshtardy tómen deńgeıde qoldaný kezinde topyraq synamalary barlyq ósip-óný kezeńi ishinde iriktep alynady; 2) sýarmaly jerlerde áser etýshi zatpen gektaryna toqsan kılogramnan aspaıtyn mıneraldy tyńaıtqyshtar júıeli túrde engizilgen jaǵdaıda topyraq synamalary barlyq ósip-óný kezeńi ishinde, al áserli zatpen gektaryna toqsan kılogramnan artyq enzizilgen jaǵdaıda – tyńaıtqyshtar engizgenge deıin kóktemde nemese olardy engizgennen keıin eki jáne odan kóp aıdan soń iriktep alynady; 3) chekterdi toltyryp nemese batyryp sýarý kezinde topyraq synamalaryn irikteý batyrýdan buryn nemese sý qaıtqannan jáne egin jınaǵannan keıin júrgiziledi. Birikken synamalardy irikteý jıiligi topyraq jamylǵysynyń túrliligi men engiziletin tyńaıtqyshtar mólsherine baılanysty belgilenedi jáne elementarlyq ýchaskelerdiń aýqymymen aıqyndalady. Árbir elementarlyq ýchaskege rettik nómir beriledi. 13. Tálimi jerlerde elementarlyq ýchaskeler torkózin topyraq jamylǵysy men releftegi ornyn eskere otyryp engizedi. Elementarlyq ýchaskeniń eń joǵary alqaby – jetpis bes gektardy, sýarmaly jerde – on gektardy quraıdy. Elementarlyq ýchaskelerdiń kestesin kartografııalyq negizge engizý kezinde olardyń shekaralary aldyńǵy zerttep-qaraýdyń elementarlyq ýchaskeleriniń shekaralaryna, spýtnıktik navıgasııa júıesiniń koordınatalaryna dál kelýi qajet. 14. Árbir elementarlyq ýchaskeden bir birikken synama alynady. Núktelik synamalar qarashirik shegin eskere otyryp, nólden jıyrma santımetrge deıin jyrtylatyn qabat tereńdiginen alynady. Topyraq jamylǵysynyń túrliligin eskere otyryp, birikken synamany topyraqtyń barlyq tıpterinde jıyrma-jıyrma bes núktelik synamadan quraıdy. Birikken synamanyń salmaǵy bes júz gramnan kem bolmaýy tıis. 15. Sharýashylyqta iriktep alynǵan barlyq topyraq úlgilerine elementarlyq ýchaskeler nómirlerine sáıkes keletin kezekti birizdilikpen rettik nómirler beriledi, olar bir jyl ishinde saqtalady. 16. Organıkalyq zatty (qarashirikti), jyljymaly fosfor men almasýshy kalııdi, jeńil ydyraıtyn, siltili ydyraıtyn jáne nıtratty azotty, tuz rejıminiń rN, marganestiń, myryshtyń, mystyń, kobalttyń, molıbdenniń, kúkirttiń, bordyń, nıkeldiń, temirdiń jáne hromnyń jyljymaly qosyndylaryn, sý syǵyndysynyń katıondyq-anıondyq quramyn aıqyndaý boıynsha topyraq synamalaryn hımııalyq taldaý osy Qaǵıdalarǵa 3-qosymshada kórsetilgen memlekettik standarttarǵa jáne ádistemelik nusqaýlarǵa sáıkes júrgiziledi. 17. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjeleri sharýashylyq, aýdan, oblys, respýblıka deńgeıinde qorytylady. 3. Qorytyndy erejeler 18. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý nátıjeleri boıynsha: 1) osy Qaǵıdalarǵa 4-qosymshaǵa sáıkes jıyntyq taldamalyq vedomost; 2) osy Qaǵıdalarǵa 5-qosymshaǵa sáıkes pasporttyq vedomost; 3) osy Qaǵıdalarǵa 2-qosymshaǵa sáıkes agrohımııalyq kartogramma jasalady. 19. Osy Qaǵıdalardyń 18-tarmaǵynda kórsetilgen qujattardyń negizinde jer ýchaskeleriniń menshik ıelerine jáne (nemese) jer paıdalanýshylarǵa osy Qaǵıdalarǵa 6-qosymshaǵa sáıkes nysan boıynsha agrohımııalyq ocherk jasalady. Agrohımııalyq ocherktiń nátıjeleri boıynsha topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjeleri týraly qorytyndy jasalady, ol jer ýchaskesiniń ıesine jáne (nemese) jer paıdalanýshyǵa beriledi. 20. Memlekettik mekeme topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjeleri boıynsha aýdan, oblys topyraǵy qunarlylyǵynyń agrohımııalyq atlasyn jasaıdy. Topyraq qunarlylyǵynyń agrohımııalyq atlasy zerttep-qaraý sıkli aıaqtalǵannan keıin ár oblys úshin aýdandar bólinisinde jáne ár aýdan úshin sharýashylyqtar bólinisinde jasalady. Agrohımııalyq atlas qorektik elementter, qarashirik quramynyń túrli-tústi kartogrammalaryn jáne olarǵa túsiniktemelerdi qamtıdy. 21. Osy Qaǵıdalardyń 18-tarmaǵynda kórsetilgen qujattar memlekettik mekemede 7 jyl boıy saqtalýy tıis. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjeleri Qazaqstan Respýblıkasy Aýyl sharýashylyǵy mınıstriniń 2014 jylǵy 25 maýsymdaǵy № 6-1/321 «Aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdiń agrohımııalyq jaı-kúıi týraly aqparattyq derekter bankin qurý jáne júrgizý qaǵıdalaryn bekitý týraly» buıryǵymen bekitilgen tártippen aýyl sharýashylyǵy maqsatyndaǵy jerlerdiń agrohımııalyq jaı-kúıi týraly aqparattyq derekter bankinde saqtalady (normatıvtik quqyqtyq aktiler tirkeý Reestrinde tirkelgen № 9618). Aqparattyq derekter bankin qorǵaý ondaǵy aqparatty shıfrlaý kiltin paıdalana otyryp, shıfrlaý jolymen júzege asyrylady, oǵan memlekettik mekeme basshysy nemese onyń almastyratyn tulǵa ǵana qol jetkize alady. 22. Jerdi paıdalaný jáne qorǵaý jónindegi memlekettik ınspektordyń suraý salýy boıynsha memlekettik mekeme topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjeleri týraly agrohımııalyq ocherk qorytyndylarynyń kóshirmelerin usynady. 23. Topyraqty sońǵy eki agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjelerin salystyrý kezinde anyqtalǵan topyraq qunarlylyǵynyń kórsetkishteri tómendegen kezde memlekettik mekeme ol týraly jerdi paıdalaný jáne qorǵaý jónindegi memlekettik ınspektordy habardar etedi. Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryna 1-qosymsha Nysan Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý týraly habarlama Memlekettik mekemeniń mynadaı ókilderi: _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ _________________________________________________________________ 20__ jylǵy ______________ 20__ jylǵy _______________ deıingi merzimde _____________________________________________________ topyraǵyn josparly (jer ýchaskesiniń menshik ıesi jáne (nemese) jer paıdalanýshy) agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizetinin habarlaımyz. Zerttep-qaraýǵa jatatyn tanaptarǵa memlekettik mekeme ókilderiniń kirýin qamtamasyz etýdi suraımyn. Zerttep-qaraýdy júrgizý kezinde jer ýchaskesiniń menshik ıesi jáne (nemese) jer paıdalanýshy tarapynan qatysýǵa jáne baqylaý júrgizýge jol beriledi. Basshy: _____________________________________________________________ ________________ (tegi, aty, ákesiniń aty (jeke basyn rastaıtyn qujatta bar bolsa) (qoly) Mór orny Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryna 2-qosymsha Nysan Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryna 3-qosymsha Nysan Topyraq synamalaryn taldaý jónindegi qujattar tizbesi OAQKI modıfıkasııasynda Tıýrın ádisimen organıkalyq zatty (qarashirikti) aıqyndaý. MemST 26213-91; Nıkıtın modıfıkasııasyndaǵy Tıýrın ádisimen organıkalyq zatty (qarashirikti) aıqyndaý.MemST 62213-91; Tıýrın jáne Kononova ádisimen jeńil ydyraıtyn azotty aıqyndaý. Agrohımııa boıynsha praktıkým: Mıneev redaksııasy, 2001 jyl; Kornfıld ádisimen siltili ydyraıtyn azotty aıqyndaý. Agrohımııa boıynsha praktıkým: Mıneev redaksııasymen, 2001 jyl; Granvald-Lıajý ádisimen nıtrattyq azotty aıqyndaý. Agrohımııa boıynsha praktıkým: Mıneev redaksııasymen, 2001 jyl; Ionometrııalyq ádispen nıtrattardy aıqyndaý. MemST 26951-86; OAQKI ádisimen nıtrattardy aıqyndaý. MemST 26488-85; OAQKI modıfıkasııasynda Machıgın ádisimen karbonattyq topyraqtaǵy jyljymaly fosfor men kalııdi aıqyndaý. MemST 26205-91; OAQKI modıfıkasııasynda Chırıkov ádisimen karbonattyq emes topyraqtaǵy jyljymaly fosfor men kalııdi aıqyndaý. MemST 26204-91; OAQKI modıfıkasııasynda Kırsanov ádisimen fosfor men kalııdiń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 26207; OAQKI jańa tehnologııasy boıynsha (avtomattandyrylǵan taldaý júıesinde) Chırıkov nemese Machıgın boıynsha topyraq syǵyndylarynda fosfor men kalııdi aıqyndaý. MemST 10 256-2000, MemST 10 258-2000; OAQKI modıfıkasııasynda Tıýrın ádisimen qarashirikti aıqyndaý (avtomattandyrylǵan taldaý júıesinde); Iý.M. Logınov, A.N. Strelsov. Taldaý jumystaryn avtomattandyrý jáne topyraq qunarlylyǵy men ósimdik sharýashylyǵy óniminiń sapasy monıtorıngin aspappen qamtamasyz etý. – M.: Agrobıznes – ortalyq, 2010; Topyraqtaǵy aýyr metaldardy aıqyndaý (avtomattandyrylǵan taldaý júıesinde); Iý.M. Logınov, A.N. Strelsov. Taldaý jumystaryn avtomattandyrý jáne topyraq qunarlylyǵy men ósimdik sharýashylyǵy óniminiń sapasy monıtorıngin aspappen qamtamasyz etý. – M.: Agrobıznes – ortalyq, 2010; PRIMACSsnc, SKALAR SAN++ taldaýyshtarynda topyraq quramyn avtomatty aıqyndaý (ISO, EN, AOAS, ASBC jáne t.b. halyqaralyq talaptarǵa sáıkestik); Sý syǵyndysynyń salystyrmaly elektr ótkizgishtigin, rN, qatty qaldyǵyn aıqyndaý. MemST 26423-85; Tuz syǵyndysynyń salystyrmaly elektr ótkizgishtigin, rN, qatty qaldyǵyn aıqyndaý. MemST 26483-85; Verıgına-Arınýshkına boıynsha eki- jáne úshvalentti temirdiń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý ádisi. MemST 27395-87; О́simdikterdiń ylǵaldylyǵyn, meılinshe gıgroskopııalyq ylǵaldylyǵyn jáne turaqty solý ylǵaldylyǵyn anyqtaý ádisi. MemST 28268-89; Aýyl sharýashylyǵy alqaptaryndaǵy jáne ósimdik ónimderindegi aýyr metaldardy aıqyndaý, Ádistemelik nusqaýlyqtar, Máskeý, 1992 jyl; OAQKI modıfıkasııasyndaǵy Krýpskıı men Aleksandrova ádisimen karbonattyq topyraqtaǵy mys pen kobalttyń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50683-94; OAQKI modıfıkasııasynda Peıve men Rınkıs ádisimen mystyń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50684-94; OAQKI modıfıkasııasynda Peıve men Rınkıs ádisimen kobalttyń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50687-94; OAQKI modıfıkasııasynda Krýpskıı men Aleksandrova ádisimen karbonattyq topyraqtaǵy marganestyń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50685-94; OAQKI modıfıkasııasynda Peıve men Rınkıs ádisimen marganestyń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50682-94; OAQKI modıfıkasııasynda Krýpskıı men Aleksandrova ádisimen karbonattyq topyraqtaǵy myryshtyń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50686-94; OAQKI modıfıkasııasynda Grıgg ádisimen molıbdenniń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50689-94; Topyraqtar. OAQKI ádisimen jyljymaly kúkirtti aıqyndaý. MemST 26490-85; OAQKI modıfıkasııasyndaǵy Berger men Trýog ádisimen bordyń jyljymaly qosyndylaryn aıqyndaý. MemST 50688-94; Sý syǵyndysyndaǵy karbonat ıondaryn jáne bıkarbonattardy aıqyndaý ádisteri. MemST 26424-85; Sý syǵyndysyndaǵy kalsıı men magnııdi aıqyndaý ádisteri. MemST 26428-85; AQKOI ádisimen aýyspaly kalsıı men aýyspaly (jyljymaly) magnııdi aıqyndaý ádisteri. MemST 26487-85; Sý syǵyndysyndaǵy hlorıd ıonyn aıqyndaý ádisteri. MemST 26425-85; Sý syǵyndysyndaǵy sýlfat ıonyn aıqyndaý ádisteri. MemST 26426-85; Sý syǵyndysyndaǵy natrıı men kalııdi aıqyndaý ádisteri. MemST 26427-85; Sýda erıtin kalsıı men magnııdi aıqyndaý ádisteri. MemST 27753.9-88; Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryna 4-qosymsha Nysan Oblys _____________________________ Aýdan _______________________________ Sharýashylyq__________________________ Zerttep-qaraý jyly _____________________ Jıyntyq taldamalyq vedomost № _____ pen № _____ aralyǵyndaǵy úlgiler Úlgi Tanap N P2O5 K2O Qarashirik % rN Úlgi Tanap N P2O5 K2O Qarashirik % rN mg/kg topyraqqa mg/kg topyraqqa 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Zerttep-qaraýdy júrgizgen ______________________________________________________________________ (tegi, aty, ákesiniń aty (jeke basyn rastaıtyn qujatta bar bolsa), laýazymy) N P2O5 K2O Qarashirik rN Taldaý júrgizgen (tegi, aty, ákesiniń aty (jeke basyn rastaıtyn qujatta bar bolsa), laýazymy) Mıkroelementter boıynsha jıyntyq taldamalyq vedomost № _____ men № _____ aralyǵyndaǵy úlgiler Úlgi Tanap S Cu Zn Co Mn Úlgi Tanap S Cu Zn Co Mn mg/kg topyraqqa mg/kg topyraqqa 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Zerttep-qaraýdy júrgizgen _____________________________________________________________________ (tegi, aty, ákesiniń aty (jeke basyn rastaıtyn qujatta bar bolsa), laýazymy) S Cu Zn Co Mn Taldaý júrgizgen (tegi, aty, ákesiniń aty (jeke basyn rastaıtyn qujatta bolǵan jaǵdaıda), laýazymy) Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryna 5-qosymsha Nysan Oblys _____________________________ Aýdan _______________________________ Sharýashylyq__________________________ Zerttep-qaraý jyly _____________________ Pasporttyq vedomost Jer ýchaskeleri topyraǵynyń negizgi agrohımııalyq sıpattamalary Ret № Tanap Alqap, ga Topy-raq tıpi Jeńil ydy-raıtyn azot Jyljymaly fosfor Aýyspaly kalıı Qarashirik Qyshqyldyǵy mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top % quramy boıyn-sha top rN top 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Mıkroelementter Ret № Tanap Al-qap, ga Topy-raq tıpi S Cu Zn Co Mn mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top mg/kg topy-raqqa quramy boıyn-sha top 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraýdy júrgizý qaǵıdalaryna 6-qosymsha Nysan Agrohımııalyq ocherkti resimdeý 1. Memlekettik mekemeniń basshysy bekitken muqaba paraǵy. 2. Oryndaýshylar tizimi. 3. Kirispe, topyraqty agrohımııalyq zerttep-qaraý maqsattary, mindetteri. 4. Negizgi bóligi (agrohımııalyq zerttep-qaraý nátıjeleri, jer ýchaskeleriniń ıeleri jáne (nemese) jer paıdalanýshylar týraly málimetter, topyraq toptamalary, agrohımııalyq kartogrammalar). 5. Qorytyndy. 6. Qosymshalar. Buıryq Qazaqstan Respýblıkasynyń Ádilet mınıstrliginde 2015 jylǵy 10 sáýirdegi Normatıvtik quqyqtyq kesimderdi memlekettik tirkeýdiń tizilimine №10686 bolyp engizildi.